جمهوریِ اسلامی حقیقتاً کارکردی دوگانه و متضاد یافته است.
از طرفی برایِ دفاع از اسلام به آن استناد می کنند و از طرفِ دیگر برایِ نقدِ اسلام و البته در هر دو سو "جمهوریِ اسلامی" مذمت شده و بیشتر به سرنوشتِ یک "از اینجا رانده و از آنجا مانده" شباهت یافته است.
آنچه بنحوی غلو آمیز در روشنفکریِ دینی طی این سه دهه پیگیری شد، اثباتِ مظلومیتِ اسلام بود با دستاویز قرار دادنِ نقص ها، کاستی ها و جنایت هایِ جمهوریِ اسلامی. در واقع بزرگترین اتهام و گناهِ جمهوریِ اسلامی از نظر اینان همانا مشوه ساختن چهره ی دلربایِ اسلام بوده است.
اما به واقع آیا اسلام قربانی جمهوریِ اسلامی شده یا این جمهوریِ اسلامی ست که قربانی اسلام گردیده است؟
این پرسش و نوع پاسخهایی که به آن داده می شود سرنوشت ساز است. بخشی از تلاش نیکفر در ایمان و تکنیک نیز معطوف به همین پرسش بود و البته پاسخ او تا آنجا که من دریافته ام، اجمالاً قول به نوعی رابطه ی دیالکتیک میانِ جمهوریِ اسلامی و اسلام است. (به زبانِ نیکفر بخوانید: رابطه ی دو سویه میانِ نظام قهر و الهیاتِ سیاسی)
آنچه اما اهمیت دارد تعیین وزنِ هر یک از این دو در ارتباطِ متقابل آنها با یکدیگر است. ملاحظات و مصلحت سنجی هایِ ناروشنفکرانِ نادینی البته به همان میزان که مصلحت گرا ست از بنمایه هایِ اندیشه ورزانه و معرفتی تهی است.
عملکردِ نامطلوب/ناموفق جمهوریِ اسلامی طی این سه دهه در حوزه ی فرهنگ و اجتماع، معطوف به اسلام بوده و این حقیقت ای غیر قابل انکار است. تنها راهِ نجاتِ این نظام سیاسی نیز عقب نشینی تدریجی از این دین با سایزهایِ گونه گون اش است.
مشکل وقتی آغاز می شود که دریابیم اسلام خود از قابلیت هایِ پرورش دهنده ی یک نظام سلطه/یک جامعه ی بسته در متن آموزه هایِ خویش چندان بی بهره نیست.
اما علی رغم تمام خطاهایِ "جمهوریِ اسلامی"، در برابر رویکردِ فرافکنی معضل اسلام به جمهوریِ اسلامی، رویهمرفته من به این نظام سیاسی نمره ی بالاتری می دهم تا به این دین.

این جمهوریِ اسلامی ست که در نهایت قربانی اسلام گردیده است.

لینکِ مستقیم کامنت

گزین گویه ها (نوشته هایِ کوتاه و عمیق) همیشه بهترین و بد اقبال ترین طعمه برایِ سرقت هستند. دلیل اش هم قابلیتِ آنها برایِ جذبِ مخاطب و کسبِ وجهه است.
نمی دانم چند نفر از شما محمد (کلولو) را می شناسید. اما من او را می شناسم و با سبکِ نوشته هایش و عناوین ای که برایِ آنها برمی گزیند آشنا هستم.
این قبیل نوشته هایِ کلولو (کوتاه نوشت ها)، مختصر، جذاب، شخصی و بی نظیر هستند.
متاسفانه این فرد، وبلاگ ای ساخته و آنرا پر کرده از نوشته هایی که خلاصه و بعضاً عین یادداشتهایِ کلولو است. یعنی به زبانِ ساده این تازه وارد به دنیایِ وبلاگستان، نوشته های کلولو را به سرقت برده و از قبل دزدیدنِ گزین گویه هایِ جذابِ کلولو توانسته در همین مدتِ کوتاه تعدادِ قابل توجهی لینک و خواننده برایِ خود دست و پا کند.
بعنوانِ نمونه شش یادداشتِ از کلولو را با شش یادداشتِ این دزدِ گرامی مقایسه کنید:

اول: کلولو / دزد

دوم: کلولو/دزد
که دزدِ گرامی تنها یک جمله ی بی معنی به آخر یادداشتِ کلولو اضافه کرده است.

سوم: کلولو/دزد

چهارم: کلولو/دزد

پنجم: کلولو/دزد
دزدِ محترم در انتها تنها برایِ اثباتِ نبوغ نداشته ی خویش، سه بار کلمه ی "ژرف" را به یادداشتِ کلولو افزوده است.

ششم: کلولو/دزد
دزدِ نابغه البته در اینجا فراموش کرده که لااقل عنوانِ نوشته ی کلولو را تغییر دهد و یادداشت را با عنوان اش یکجا کپی کرده است.

چندین یادداشتِ دیگر نیز (از جمله این، این و این) کاملاً به چشم من آشنا هستند و می دانم که آنها را سابقاً در وبلاگِ کلولو خوانده ام.
نمی دانم این معضل بی قانونی در فضایِ مجازی را چگونه باید سر و سامان داد.
بارها شده که نوشته هایِ اشخاص از وبلاگها و سایت هایشان به سرقت رفته و در جایی با نام دیگری بازچاپ شده است.
این مشکل البته در موردِ کسانی که با نام مستعار می نویسند، بدتر و پیچیده تر است. در واقع مستعارنویسانِ وبلاگستان، گزینه هایِ مناسب تری برایِ اهدافِ دزدانِ مجازی هستند.
در شرائطِ فعلی اما حداقل کاری که می توان کرد، بر ملا ساختن این قبیل تقلب ها و اجحاف هایی ست که در حق اطرافیانِ ما إعمال می شود و هیچ بعید نیست که روزی نیز قربانی بعدی خودِ ما باشیم.

در برابر این گونه بی أصالت ای ها اگر سکوت کنیم، وبلاگستان به بازار مکاره ها بدل خواهد گردید.

لینکِ مستقیم کامنت

عالیجناب دخو!
با عرض سلام و ادب!
اینجانب ماه بانو فرزندِ شمسی خانوم، که سی سالِ پیش بدونِ کوچکترین گناهی به آیت الله خمینی تشبیه گردیدم سالهاست که به مراجع ذیصلاح در این مورد شکایت برده ام ولی متاسفانه پیگیریهای ام هیچ نتیجه ای دربر نداشته و کسی از این تضییع حق و لکه دار شدنِ آبرو و شرفِ من إعاده ی حیثیت ننموده است.
علی رغم کم خوابی و لزوم استراحت در روز، بارها و بارها به عدالتخانه ی زمین مراجعه کرده و هر بار مأیوس تر از گذشته به آسمان بازگشته ام.
از شما تمنا دارم با توجه به محدودیت هایِ حقیر و شب کاریِ همیشگی ام، وکالتِ اینجانب را بعهده گرفته و به دادخواهی ام رسیدگی فرمایید!
دعاگویِ شما!

ماه بانو

لینکِ مستقیم کامنت

مصلحت سنجی نهایتِ استدلالِ قائلانِ به دین حداقلی است.
آنها پذیرفته اند که باید به هر قیمت عقب نشینی کرد و این خود آشکارترین شاهد بر روش گریزی و به تبع عوام فریبی ایشان است.
مصلحت ای اما اگر وجود داشته باشد در پیروی از حقیقت است و حقیقت در تاریخ زندگی می کند نه در تئوری هایِ خیالپردازانه ی این دلسوزانِ بشریّت.
من نیز اسلام را أقلی می خواهم اما در اینجا دو نکته همیشه موردِ غفلت واقع می شود:
اول: اسلام در اینجا یعنی مسلمانی و من میانِ اسلام أقلی و مسلمانی أقلی تفاوت قائل ام.
دوم: دقیقاً از همان رو که به تفکیکِ دین از دینداری باور دارم، به هیچ رو حاضر نیستم بهبودِ مسلمانی را با تفسیرهایِ متکلفانه و سست بنیاد از اسلام به سرانجام رسانم.
با این تفاصیل مشخص است که تشکیک در نیتِ صلح طلبانه ی منتقدانِ اسلام ( و از آن نامعقول تر ادعایِ اینکه آنها درصددِ نابودیِ اندیشمندانِ دینی اند!) از جنس همان مغلطه و سفسطه هایی ست که ایشان به طرفِ مقابل نسبت می دهند.
طبعاً آشنایی ابتدایی با منطق و شیوه ی نقدِ اندیشه ها مانع می شود که کسی موضع "نقدِ اسلام حداقلی" را که صرفاً موضع ای نظری و تئوریک است با ویرانی فضایِ گفت و گو و بروز خشونت معادل بیانگارد و به صراحت مدعی شود که مخالفان اش یا باید به موضع او (اسلام اقلی) باور داشته باشند یا به خشونت گرایی متهم خواهند شد.
در واقع همان مصلحت سنجی هایِ ظاهری در بابِ نگرش أقلی به دین در مقام تفسیر و فهم، در اینجا نیز به عنوانِ حربه ای برایِ مشوه جلوه دادنِ موضع رقیب و خطرناک خواندنِ آن موردِ استفاده قرار می گیرد.

تنها نکته ای که در این باب گفتن اش ضروری ست آنکه میانِ متدینانِ ناقدِ اسلام مدرن با ملحدانِ ناقدِ آن تفاوتی ست به سترگی تفاوتِ نفس اسلام و مدرنیزم. (و در اینجا البته نمی توانم از این اظهار تاسف خودداری کنم که میزانِ شناختِ نویسنده از امام محمد غزالی و انصافِ او در این مورد، طبعاً با روحیاتِ متعصبانه ی شیعی ایشان و سستی استدلالهایش در باقی موارد، سنخیتِ تام و تمام دارد.)
دسته ی دوم (لائیک هایِ منتقدِ اسلام مدرن) عمیقاً به رواداری و عدم خشونت قائل اند و واضح است که نقدِشان از اسلام مینیمال هرگز به هدفِ اعتبار بخشیدن به اسلام ماکزیمال نیست. در واقع تنها تفاوتِ ناقدانِ اسلام مدرن با قائلانِ به اسلام مدرن (تعبیر "اسلام مدرن" را بهتر و رساتر از "اسلام أقلی" می دانم) آن است که لائیک ها این ارزشهایِ انسانی را خودبنیاد و بی نیاز از شاهدسازیِ دینی می دانند اما مدرنیزه کنندگانِ دین برعکس تمام سعی شان آن است که متکلفانه ارزشهایی چون آزاداندیشی و رواداری را (لااقل با نشان دادنِ عدم تنافی شان با آموزه هایِ دینی) از دلِ دین بیرون بیاورند و تجربه ی تاریخی نشان داده که چنین لقاح ناروایی، جز جنین ای ناقص الخلقة و عقیم، مولودِ دیگری نمی زاید.

اعتبارسازی برای اسلام مینیمال نیز از طریق حدِ وسط انگاشتن آن و انتسابِ افراط و تفریط به مخالفانِ دو سر طیفِ این ایده، بیش از هر چیز نشان دهنده ی آن است که نویسنده علی رغم تمامی ادعاهای خویش، نه جنس اندیشه را می شناسد و نه آگاه است که اساساً ایده ی ارسطویی حدِ وسط اگر هم جایی داشته باشد در اخلاق است که بر همان ساحتِ اخلاقی اش هم دستِ بر قضا نقدهایِ دینی و غیردینی وارد است. ساده ترین و به همان میزان ساده اندیشانه ترین رویکرد در دفاع از یک ایده، همین است که کسی موضع خود را اعتدالی بنامد و موضع مخالف را افراطی.
هدف البته اسلام زدایی از مسلمانی ست و آفت زدایی از دینداری. اما فارغ از امکانِ چنین پروژه ای، بی شک مطلوبیتِ بنیادین آن تنها به بعدِ اجتماعی و فقهی اسلام بازگشت نمی کند.
در واقع اسلام گرایانِ مینیمال حتی اگر از احکام اجتماعی اسلام و بربریّتِ قوانین آن نیز عقب نشینی کنند (و بی توجه به تاریخ دین و حتی مواردِ ناقض مدعایِ خویش از متن مقدس، ولایت سیاسی را بیگانه با اسلام معرفی نمایند)، دستِ کم با دو معضل دیگر همچنان دست به گریبان اند:

ثمراتِ اخلاق ستیزانه ی اخلاق دینی: مهمترین نکته در اینجا آن است که اخلاق اسلامی از اساس بر بنیانِ خداشناسی آن بنا گردیده و به هیچ رو نمی توان آنرا از نظام الهیاتی اش جدا ساخت. اخلاق اسلامی پیوندِ وثیق ای با اوصاف و نگاره ی الله در قرآن دارد. پس اگر نظام خداشناسی این دین تبعیض آمیز و انسان ستیزانه باشد، این آفات عیناً در اخلاق دینی هم خودنمایی کرده و بروز و ظهور خواهد یافت.

آسیب هایِ روانشناختی ناشی از نظام خداشناسی دینی: مهمترین موردِ این نوع آسیب ها، پیامدِ دوپارگی شخصیتی ست که تصویر خدایی با نام الله (در قرآن) بر ذهن و ضمیر انسان بجا می گذارد. اگر از خود بیگانگی ادعا شده در موردِ خداباوری را روشن تر تقریر نماییم، بی شک مورد/موضوع/ مصداق آن اولاً و بالذات به خدایِ متشخص سامی راجع است. الیناسیون زمانی پدید می آید که خدا بعنوانِ یک موجود و ابژه ای جدای از انسان تصویر شود. با این حال استناد به اندک شواهدِ دالِ بر غیرمتشخص بودنِ خدا در قرآن در کنار انبوهی از آیاتِ مُثبتِ تشخص او، هم بی اعتبار و محکوم آن آیاتِ اکثری ست ("آیاتِ تشخص باور" حاکم بر این مواردِ قلیل است) و هم نشان از تشویش و ابهام تصویر خداوند در متن مقدس این دین دارد. (ناسازگاریِ درونی متن)

مسلماً جامعه ی بشری تنها با این دو گزینه روبرو نیست که یا دینداری اش صبغه ی ابراهیمی داشته باشد یا در پوچ گرایی و بی معنایی درغلطتد. می توان و می بایست زمینه ی گسترش نوعی معنویتِ بی رنگ، لاإقتضاء و خالی از آفت هایِ اسلامی/سامی را در جامعه فراهم نمود. تکثر گزینه هایِ دینی در یک جامعه تا حدِ زیادی از این نگرانی خواهد کاست. من تنوع و فراوانی گونه هایِ دینداری و رشدِ ادیانِ جدید در غرب را نه تنها نشانه ی تشویش و سردرگمی جامعه ی غربی نمی دانم بلکه به عکس آنرا نشانه ای از به رسمیت شناختن تیپولوژی هایِ بی نهایت متفاوتِ انسانی و احترام به علائق معنویِ متکثر افرادِ جامعه می یابم.
نگرانی هایِ دال بر از دست رفتن آرامش جامعه ی دینی با نقدِ دین (اسلام)، بیش از هر چیز ناشی از رویکردِ وحدت گرا و یکسان انگارانه ی قائلانِ به "حفظِ اسلام با هر قیمت" نسبت به جامعه ی خویش است تا آنجا که بنا به تشبیهِ معهود در این باب، در راستای حفظِ این کلیت/وحدت/یکسانی حاضرند جراحی این بیمار را تا تعویض تمامی ارگانیزم آن و پلاستیکِ پیکره اش نیز پیش ببرند.
آلترناتیو ها فراوان اند اما بر سر ترویج آنها در جامعه ، همین مسلمان هایِ بظاهر مینیمال همسنگر با ماکزیمال ها بمثابه ی سرسخت ترین مانع ظاهر خواهند شد.


لینکِ مستقیم کامنت (جهتِ کاهش مشکلاتِ فیلترینگ و سهولتِ نظردهی)

خوب به سلامتی رأفت و رحمتِ اسلامی شامل حالِ من گردید و مشکل پسوردی نوشتن هم حل شد. خودشان لطف کرده اند یک پسورد رویِ وبلاگ گذاشته اند که البته تنها مشکل اش این است که امنیت اش بیش از حد بالاست و خودم هم به سختی می توانم وبلاگ را بخوانم چه رسد به دیگران.
در ضمن عبرت بگیرید و با "اسلام مینیمال" (آخر سایزهایِ مختلف دارد) در نیافتید که موردِ غضب واقع خواهید شد!

لینکِ مستقیم کامنت

پ.ن:

طبق شیوه ی معمول، برای دسترسی به وبلاگ می توانید از سایتِ اینبلاگز استفاده کنید.

محمد، این یهوه ی خانه به دوش، برایِ چهارمین بار اسباب کشی کرده و این بار به جایی که امیدوارم به منزلِ آخرت اش بدل گردد.
چون جزیره ای یافته که به اندازه ی کافی امکاناتِ شگفت انگیز برایِ یک زندگی ابدی را در خود دارد.

نوشته ی او با عنوانِ سالوس بازیِ دینی که در ادامه ی این یادداشت نگاشته شده، بسی ارزشمند و عبرت آموز است.

لینکِ مستقیم کامنت

عنکبوت یادداشت ای نگاشته و در این آدرس بعنوانِ اولین پُست، نامه نگاریهایِ اخیر میانِ خودش و مخلوق را منتشر ساخته که اگر حوصله اش را داشتید، تمام داستان را در همانجا می توانید پیگیری کنید.
بطور خلاصه ماجرا باز می گردد به یادداشتِ وبلاگستان بمثابه ی هالوین که در موردِ جملاتِ آغازین کامنتِ امین برای داریوش محمدپور نوشته شد.
ماهیتِ مباحثه/گفت و گو یا هر اسم ای که شما برایش انتخاب کنید، دغدغه ی ذهنی بسیاری از ما است. نمی دانم در تاریخ اندیشه یا مباحثاتِ روز چند مورد بحث می توان برشمرد که یکی از طرفین در انتها کل منظومه ی فکریِ خود را پس گرفته و مردود بودن اش را پذیرفته باشد. در مباحثات ای که تابحال دیده ام چه در سطح باصطلاح متفکرانِ وطنی و چه در سطح بحثهایِ دیگران، کمابیش چهره ی غالبِ بحث، تکرار سخنان و مدعیاتِ دو طرف بوده است. مفاهمه نیز بیشتر در فهم مفردات و مرکبات و در کل در ساحتِ تصور مطابق با مقصودِ سخنانِ طرفِ مقابل باقی می ماند و گاه حتی به این مرحله نیز نمی رسد و در آخر بحث دو طرف متوجه می شوند که بر سر یک امر واحد سخن نمی گفته اند.
در واقع شما در غالبِ بحث ها با دو دیدگاهِ متفاوت آشنا می شوید که همیشه دو دیدگاه باقی می مانند. بنابراین تنها ثمره ای که این بحثها می توانند داشته باشند، یادآوریِ خطاهای جزیی و حک و اصلاح هایی ست که هر یک از طرفین در نظرگاهِ فردِ مقابل خود انجام می دهد و در بهترین حالت نوعی "ترمیم دیالکتیکی" میانِ دو دیدگاه صورت می گیرد.
این ترمیم دوسویه از نظر من، غایت و هدفِ ایده آل از هر بحث ای ست (در واقع هم حدِاقل و هم حدِاکثر توقع ای ست که از هر بحث ای می رود) و بحث ای که در این حد هم نباشد انجام اش (چه از ابتدا و چه در ادامه) بسی نامعقول خواهد بود.

با این تفاصیل نظر من در موردِ یادداشتِ آسیب شناسی مفاهمه آن است که:
اول: من بر اساس تعریفِ امین از پلورالیزم بدبینانه و خوش بینانه در ذیل اولی که قرار نمی گیرم. زیرا از آنجا که به تفاهم جزیی باور دارم بدبین نیستم. بنظرم پلورالیزم خوش بین از جهتِ عدم قبولِ "تفاهم کلی"، خود به یک معنا بدبین نیز می باشد. ولی تمایل هم ندارم خود را جزءِ دسته ی دوم قرار دهم تنها به سببِ ابهاماتی که درتعریفِ این هر دو نوع از پلورالیزم وجود دارد.

دوم: پلورالیزم بدبینانه بمعنایِ انکار انسانیتِ طرفِ مقابل نیست چون نویسنده استلزام انحصاری میانِ فهم یک فرد و انسان بودنِ او را اثبات نکرده است. این نگرش به انسان البته کمابیش صبغه ی ارسطویی دارد (تعریفِ انسان به حیوانِ ناطق) حال آنکه "فهم" (قوه ی ناطقه ی ارسطویی) تنها جزیی از انسان است و این انسان منحصر در فهم و اندیشه اش نیست. انسان اساساً هرگز چیزی نمی شود بلکه در حالِ شدن است و این پروسه ی شدن اولاً پروسه است نه پروژه و قابل پیش بینی و تعیین نیست و ثانیاً هیچگاه به پایان نمی رسد (مگر با مرگِ فرد). چنین نگرش ای حتی بر فرض قول به امتناع تفاهم نیز میسر است. در واقع مرزهای انسانیت محدود به مرزهایِ فهم بشری نیست.

سوم: قائلانِ به امتناع تفاهم در پلورالیزم بدبینانه از اصل این مفهوم سخن می گویند و نه فهم یک طرفِ خاص از گفت و گو. به تعبیری قول به امتناع تفاهم نگرش ای درجه ی دوم به مقوله ی گفت و گو دارد و نمی توان قائل به این قول را در حدِ یکی از طرفین بحث تنزل داد و با آن اشتباه گرفت. موردِ قبل اعتبار نتایج استنباط شده توسطِ عنکبوت را مردود دانست و این مورد بیان می کند که اساساً فارغ از درستی چنین نتیجه گیری، قائل به این نوع پلورالیزم در مقام ای نایستاده که بتوان از آن جایگاه چنین نقدی را بر او وارد ساخت.

چهارم: استقراءِ امین از آسیب هایِ مفاهمه در وبلاگستان البته ارزشمند است اما تنها نکته ای که بنظرم باید گوشزد کرد و او نیز چه بسا به آن ملتفت باشد، آنکه در این میان "وبلاگستان" هیچ موضوعیت ای در این آسیب شناسی ندارد. اگر نگاهی به فهرستِ هفتگانه ی امین از این آسیب ها بیندازید می بینید که این آسیب ها در فضایِ بیرون از شبکه ی مجازی هم حضور دارد و وبلاگستان تنها یک طریق و راه است برایِ کشفِ این آسیب ها. گرچه من منکر نیستم که وبلاگستان خصوصیاتِ گوهرین ای دارد که به آن هویت و جوهره ی مشخص و متمایز از سایر فضاها می دهد اما این مورد را از زمره ی آن ویژگی ها نمی دانم.

پنجم: توصیه ی امین با عنوانِ "راهنمای ساده برای پیشگیری و مداوایِ زخم خوردگی زبانی" چندان کارساز و عملاً ثمربخش نبوده است به این دلیل ساده که خودِ توصیه کننده از نسبتِ "دو زیست" چنان آزرده شد که ناگزیر از مکاتباتِ فرسایشی گردید و در نهایت هم با یک یادداشت، تمام مکاتبات را منتشر کرد. (اگر این عنوانِ "فرسایشی" در بحثهایِ میانِ مخلوق و عنکبوت تنها یک مصداق حقیقی داشته باشد بنظرم همین نامه نگاریهایِ اخیر خواهد بود و البته واضح است که من برای اولین بار است که با اصطلاح "فرسایش تعصب" بمعنای مثبت در یادداشتِ امین - مکاتبات - برخورد می کنم و میانِ این اصطلاح مجعول - بمعنای تازه خلق شده - و صفتِ فرسایشی تفاوتِ بسیار می بینم. )
این توصیه ها صرفاً خلاقیتِ نویسنده اش را می رساند اما هیچ کارایی در آن نیست. چون نه مخلوق می توانست با کاربستِ آنها از نسبت هایِ موجود در کامنتِ امین صرفنظر کند و نه خودِ امین بعنوانِ توصیه کننده توانست بوسیله ی آنها از نسبت هایِ مخلوق در یادداشت اش، چشم پوشی نماید.

حداقلی دانستن ادیانی چون اسلام و یهودیت همانقدر معتبر است که کسی دین بودا را حداکثری بداند.

هیچ وقت موجودی اینجا نبوده، شاید اشتباه آفریده اید؟